Chương 53: Cùng hội cùng thuyền

"Văn ắt Tần Hán, thơ ắt Thịnh Đường".+

Tuy triều đại này không tồn tại trong ký ức lịch sử của Sở Từ, nhưng những vĩ nhân tài hoa vẫn đúng thời cơ xuất hiện và để lại vô số thiên hoa chương thi phú lộng lẫy cho hậu thế truyền thừa.+

Triều Đại Ngụy giống như một nhánh rẽ thuộc ba ngàn thế giới, từ một mốc thời gian nào đó đã phát sinh đổi thay rồi hướng sang con đường khác nhưng quy luật thế giới ở giai đoạn đầu vẫn tương tự như xưa.+

Sở Từ cũng viết văn.+

Văn phong của y tương đối hào sảng cùng phóng khoáng, có phần khác biệt với phái phục cổ đang thịnh hành đương thời. Tuy nhiên y nghĩ, Chúc Đề học tuổi đời không quá lớn, lại sắp sửa thăng chức làm Chính Đề học cấp tỉnh nên trong lòng tất nhiên đang sục sôi nhiều khát vọng.+

Biết đâu chừng, bài văn này của y lại vừa vặn hợp nhãn quan của vị ấy.+

Hơn nữa, trong lòng Sở Từ ẩn ẩn có một cảm giác: y luôn thấy Chúc Đề học này dường như đang hướng về phía mình.+

Năm ngoái Mạc Bắc gặp họa tuyết tai, y từng dâng một dâng sách lược cho Mạc đạo viên. Khi ấy Mạc đạo viên đã hứa tuyệt đối không để y chịu thiệt, e rằng điều đó ứng nghiệm vào chính lần này. Trước đó tiên sinh ở nhà cũng từng đề cập tới nhưng bấy lâu nay biệt vô âm tín, y suýt nữa đã nghĩ công lao của mình bị người khác nếm tay trên.+

Tất nhiên, y chẳng dám khẳng định chắc chắn là dành cho mình. Dù sao nếu Mạc đạo viên và Chúc Đề học không cùng một phe thì sách lược cứu tế kia hẳn đã được trao vào tay kẻ khác.+

Thôi thì nghĩ nhiều cũng vô ích.+

Thấy bản thân đã bắt đầu xao nhãng, Sở Từ dứt khoát buông bút lông mà đứng dậy tiến về phía mép giường. Y nhìn hai cái đầu nhỏ đang nằm rúc vào nhau cùng đôi gò má ngủ đến đỏ hây hây, dáng vẻ rõ ràng đang chìm trong giấc mộng đẹp.+

Từ ngày trở về từ làng Trường Khê, tình cảm giữa hai đứa trẻ đã khăng khít hơn rất nhiều. Chủ yếu là do Sở Tiểu Viễn đã trở nên cởi mở hơn, mấy ngày nay thậm chí còn tự nguyện nằm sát lại ngủ cùng nhau.+

Trẻ con vẫn là thích nhất, hồn nhiên chẳng chút lo nghĩ.+

Mấy ngày trước y nhận được thư từ Khấu Tĩnh gửi tới. Trong thư, hắn khuyên y hãy nhìn thẳng vào nội tâm để lựa chọn bộ bản kinh phù hợp với mình. Nghiên cứu kinh học nhất định phải xuất phát từ sự yêu thích chân thành vì bằng không khi đi sâu vào lý giải tất sẽ nảy sinh vấn đề, đến lúc đó dàn giám khảo chỉ cần liếc mắt một cái là nhận ra ngay.+

Sở Từ cuối cùng cũng xác định được mục tiêu: y muốn nghiên cứu bộ Xuân Thu. Mấy ngày nay y có tìm hiểu qua ở Huyện Học và phát hiện hầu hết các phu tử ở đây đều tập trung dạy Kinh Thi, Lễ Ký và Thượng Thư. Trong đó, tiên sinh của y từng là Khôi nguyên môn Kinh Thi năm xưa, còn Sơn trưởng lại là Khôi nguyên môn Lễ Kinh ở kỳ thi trước đó.+

Đây cũng là xu thế tất yếu do thời thế lựa chọn. Xuất phát từ việc Gia Hữu Đế lúc đương thời thích nhất là ra đề vào những bộ kinh này, thậm chí mấy năm trước, Trạng nguyên của ba kỳ thi liên tiếp đều nghiên cứu Kinh Thi.+

Tại Huyện Học, phu tử dạy Dịch Kinh chỉ có hai người, còn dạy Xuân Thu thì có ba người. Sở Từ lén tìm hiểu lý lịch của ba phu tử này và để rồi ngậm ngùi nhận ra vị giỏi nhất trong số đó cũng chỉ đứng thứ tư từ dưới đếm lên trong phòng thi Xuân Thu tại kỳ thi Hương năm ấy. Hai vị còn lại thậm chí còn chưa thi đậu kỳ thi Hương, xem chừng năm nay cũng chuẩn bị lều chõng đi thi cùng sĩ tử.+

Không tìm được vị phòng sư phù hợp, vậy thì đành phải tự lực gánh sinh. Sở Từ quyết định chờ cho việc của Đề học êm đẹp xong xuôi, y sẽ tới thưa với tiên sinh về lựa chọn của mình. Y chỉ mong tiên sinh sẽ không vì vậy mà đuổi mình ra khỏi cửa, bằng không dù có phải ôm chặt đùi tiên sinh mà khóc lóc om sòm tại chỗ thì y cũng quyết tâm bám trụ bằng được.+

...+

Trước cửa lớn Huyện Học, mặt đường được quét dọn sạch sẽ không vướng một hạt bụi. Bên ngoài giăng đèn kết hoa rực rỡ cùng không khí nhộn nhịp rộn ràng chẳng khác nào ngày Tết. Bọn Sở Từ hôm qua cũng được phân công công việc, mỗi người cầm một miếng khăn lau, phải chùi rửa kỹ càng từng cánh cửa sổ sao cho sáng bóng.+

Bên trong Huyện Học, Sơn trưởng đang cùng các bậc hương thân phụ lão trong vùng vây quanh trò chuyện. Những vị hương thân này đều là người có công danh trên mình, sự kiện trọng đại thế này nếu không thông báo cho họ thì thật là thất lễ.+

Nơi đầu ngõ bắt đầu vang lên tiếng chiêng, gióng liên tiếp chín hồi mới dừng lại.+

Tiếng chiêng vang rền động trời, nhóm người Sở Từ dù đang đứng ở Tiên Hiền Quán vẫn nghe thấy rõ mùng mộc. Sở Từ nghĩ thầm, Đề học tuy không có phẩm trật chính thức nhưng mọi đãi ngộ lại hưởng theo cấp Tri phủ ngũ phẩm, xem ra là một bộ môn nắm thực quyền.+

Phía ngoài Huyện Học bắt đầu đốt pháo rộn rã. Dân chúng sống quanh hẻm Thanh Thạch nghe tin đã sớm kéo đến vây kín hai bên đường để hóng chuyện.+

Dẫn đầu đoàn người là mấy kẻ nâng bảng hiệu khắc mấy chữ "Cam Châu phủ Đề Cử Học Sự Tư" nhằm phô trương thân phận. Bất kỳ ai có địa vị thấp hơn vị quan này đều phải thu mình tránh đường. Phía sau y còn có thêm không ít tùy tùng đi theo hầu hạ.+

Sơn trưởng dẫn mọi người đứng đợi trước cửa. Từ trên chiếc kiệu nhỏ bọc vải xanh phía trước, một người tầm hơn bốn mươi tuổi bước xuống. Trên môi vị này bẻm mép hai chòm râu nên trông chừng rất hòa nhã dễ gần. Mấy Phân tuần đạo cũng từ phía sau rảo bước tiến lên và nghiêm trang đứng trực sẵn sau lưng Chúc Đề học.+

Dương Tri huyện đi ở cuối đoàn cũng mau chóng bước xuống kiệu. Hắn vội vã rảo bước mà dừng lại ở vị trí cách Chúc Đề học nửa thân người rồi khom lưng tâu: "Chúc Đề học, đây chính là Huyện Học Viên Sơn. Vị đang đứng trước mặt ngài là Khổng Sơn trưởng của Huyện Học, chắc hẳn ngài vẫn còn ấn tượng chứ?"+

Được xướng tên, Khổng Sơn trưởng lập tức dẫn theo đám đông cúi đầu hành lễ: "Bái kiến Đề học đại nhân. Đại tông sư quang lâm làm cho Huyện Học Viên Sơn chúng ta thật là bừng sáng cả nếp nhà."+

"Các vị hương lân mau đứng dậy. Bổn quan tới đây vốn là muốn cùng các ngươi giao lưu đôi chút nên không cần quá mức gò bó gượng gạo." Những lời lẽ thân tình của Chúc Đề học làm ai nấy đều xúc động không ngừng. Sau đó, Sơn trưởng liền dẫn nhóm người Chúc Đề học tiến vào bên trong Huyện Học.+

Sau khi được vài chục người vây quanh đưa đi tham quan một vòng cảnh trí Huyện Học, Chúc Đề học không khỏi cảm khái: "Môi trường Huyện Học Viên Sơn vẫn gian khổ như trước, các vị có thể chịu gian chịu khổ thế này quả là tấm gương sáng cho chúng ta học tập. Sau khi trở về, bổn quan nhất định sẽ tấu trình lên Chính Đề học đại nhân, xin tăng thêm hai phần kinh phí nghiên cứu học vấn cho Huyện Học Viên Sơn vào năm tới."+

"Thấu hiểu cho sự vất vả của chúng ta, Đại tông sư làm cho chúng thần cảm động đến rơi nước mắt." Khổng Sơn trưởng tỏ vẻ xúc động đến sắp phát khóc. Món quà này đâu chỉ là lời nói suông, đây là lợi ích thực tế bằng xương bằng thịt!+

"Học sinh Huyện Học hiện đang ở đâu?"+

"Bọn họ hiện đang đợi Đại tông sư ở Tiên Hiền Quán để nghe chỉ dạy. Mời Đại tông sư đi theo hạ quan."+

Bên trong Tiên Hiền Quán treo đầy tranh chân dung của các vị thánh nhân từ thời Khổng Tử trở đi. Nhóm Chúc Đề học bước vào quán từ cửa trước, dâng hương tế bái Khổng Tử cùng các bậc hiền triết xong mới tiến sâu vào trong.+

Một trăm hai mươi học sinh lớp thi Hương đang xếp hàng ngay ngắn chỉnh tề. Thấy Khổng Sơn trưởng cùng đoàn người bước vào, họ lập tức khom lưng hành lễ và đồng thanh hô lớn: "Chúng học sinh bái kiến Đại tông sư, kính chúc Đại tông sư an khang."+

"Các vị hiền tài đứng dậy đi. Hôm nay không cần giữ lễ tiết gò bó, cứ coi bổn quan như một người trưởng bối bình thường là được."+

Lẽ ra các học sinh không được phép ngẩng đầu nhìn thẳng vào Đề học đại nhân nhưng nghe ngài nói vậy thì tất cả liền ngẩng đầu lên.+

"Mỗi người các ngươi đều phấn chấn hiên ngang, khí vũ khác thường, xem ra tài học hẳn cũng hơn người. Bổn quan có một vế đối muốn giao lưu cùng các ngươi, chút nữa cứ việc mạnh dạn bộc lộ, dù hay dù dở cũng không sao hết."+

"Thỉnh Đại tông sư ra đề thử sức."+

"Cuối năm ngoái trời đổ tuyết lớn, bổn quan một mình ra ngoài rồi vô tình đi qua một ngôi làng. Nơi đó có dăm ba gian nhà cỏ, người già trẻ nhỏ ríu rít vui mừng tự tại. Bổn quan nhìn ra xa thấy một chiếc cầu nhỏ, gà chó qua lại nhộn nhịp để lại những vết chân nho nhỏ. Trong lòng lập tức nảy ra một vế đối trên nhưng đến nay vẫn chưa tìm được vế dưới sao cho ưng ý."+

Chúc Đề học ngâm nga từng chữ một: "Gà chó qua cầu sương, một dải hoa mai cùng lá trúc."+

Các học sinh nghe xong liền cúi đầu trầm tư suy nghĩ.+

Sở Từ nhủ thầm: Vế đối trên xem chừng đơn giản nhưng thực chất lại rất khó họa lại. Dù hoa mai lá trúc chỉ là dấu chân của hai loài vật nhưng khung cảnh hiện lên lại vô cùng phong nhã. Làm sao để biến cái dung tục bình dị thành nét tao nhã thanh cao đây?+

Còn chưa kịp nghĩ ra là phía sau y đã có học sinh giơ tay.+

Chúc Đề học mỉm cười: "Trò hãy bước lên đây."+

"Học sinh Chu Kiệt bái kiến Đại tông sư. Vế đối của học sinh là: Trâu ngựa đi trên tuyết, hai hàng muỗng lớn với rùa đen." Chu Kiệt lắc đầu gật gù ngâm ra rồi trên mặt lộ rõ vẻ đắc ý.+

Mấy vị quan viên cùng hương thân đứng sau lưng Chúc Đề học không kìm được phải lấy tay áo che miệng giấu đi nụ cười. Vế đối này tuy ghép vần đúng nhưng lại thô tục chẳng ra sao, thực sự không thể coi là vế đối hay.+

Sơn trưởng Khổng mặt mày đen kịt như đít nồi mà chỉ muốn đá cái đứa làm xấu mặt Huyện Học này về lại đội ngũ.+

Chúc Đề học ho nhẹ một tiếng rồi nói: "Ừm, tuy đối nhanh nhưng vẫn cần phải luyện tập nhiều hơn, lùi xuống đi."+

Chu Kiệt ủ rũ lủi về vị trí cũ, ngay sau đó lại có một người khác giơ tay.+

"Bước lên đây."+

"Học sinh Trương Văn Hải, vế dưới của trò là: Chim bướm lượn quanh rèm, ngập giấy mẫu đơn cùng hoa súng."+

Người vừa bước ra là Trương Văn Hải.+

Hắn vốn tính tình hoạt bát nhưng mỗi lần làm thơ đối câu thì câu chữ lúc nào cũng lưu luyến tha thướt.+

"Ừm, câu này cũng khá lắm. Chỉ là vẫn còn vướng chút bụi trần tục khí." Chúc Đề học nhẹ nhàng nhận xét.+

Tề Húc cũng giơ tay, lên tiếng: "Trò Tề Húc xin đối vế dưới: Ngỗng rảo chân bước trên tuyết, hai hàng lá phong gợn trăng non."+

"Vế đối rất chỉn chu, tốt lắm." Nhưng xét kỹ thì lại có phần hơi quá mưu mẹo.+

Trần Tử Phương liền nối tiếp: "Trò Trần Tử Phương cũng có vế đối: Dẫn ếch kêu râm rang bãi cỏ, vang rền tiếng sáo lẫn nhịp trống."+

"Rất có phong vị." Chúc Đề học mỉm cười gật đầu tán thưởng.+

Cuối cùng, Sở Từ cũng nghĩ ra một vế đối. Y ngập ngừng giơ tay lên nhưng rồi lại chậm rãi hạ xuống.+

"Trò cũng nghĩ ra rồi à? Cứ mạnh dạn nói ra, không sao hết." Chúc Đề học mắt sắc nhìn thấy thì liền ôn tồn động viên. Ngay cả vế đối về con rùa y còn nghe qua rồi thì còn gì mà không nghe được nữa.+

Sở Từ ngẩn người một chút rồi mới cất lời: "Trò quả thực có nghĩ ra vế dưới, nhưng ngẫm lại thấy không hợp lẽ tự nhiên nên chẳng dám buông lời."+

"Ô? Chẳng hợp lẽ tự nhiên là sao?" Lời này lập tức khơi gợi trí tò mò của hết thảy mọi người.+

"Trò không dám giấu đại nhân, vế dưới của trò là: Rùa rắn bò trên tuyết, đầy trời hoa sắt rực móc bạc."+

Vế đối vừa cất lên, ai nấy đều trầm ồ kinh ngạc. Vế này chỉnh từng chữ từng câu, lại còn mang khí thế vô cùng khoáng đạt! Sao có thể nói là không hợp lý?+

Sở Từ có chút ngượng ngùng giải thích: "Rùa và rắn vốn là loài máu lạnh, mỗi khi mùa đông tới đều ẩn nấp ngưng hoạt động nên nếu mò ra ngoài hẳn sẽ bị chết rét. Trò trăn trở không thể vì ép vế đối mà gán ghép cho chúng tập tính trái tự nhiên, bởi vậy mới chần chừ không dám đọc."+

"Hà hà! Vừa có thể đối ra vế câu chỉn chu đại khí, lại vừa biết vì thắc mắc trong lòng mà nén lại lòng ham thể hiện. Người học trò này của ta thật là thú vị, trò tên gọi là gì?"+

Chu Kiệt đứng ở phía sau bĩu môi đầy ấm ức. Rõ ràng rùa với rùa đen cũng chẳng khác gì nhau, cớ sao thái độ của mọi người đối với người này lại khác biệt vậy?+