Chương 39: Mông Đồng Quán

"Tốt lắm, xem ra mấy ngày qua con không hề lơ là. Thơ ca cũng có tiến bộ rõ rệt so với trước kia, đặc biệt là mấy bài này có ý tứ rất xuất chúng."+

"Đa tạ tiên sinh đã dày công chỉ điểm, học trò mới có được chút tiến bộ này." Sở Từ cung kính đáp rồi nói tiếp: "Thực ra hôm nay học trò đến đây là có một việc mong được tiên sinh giúp đỡ."+

"Chuyện gì vậy?"+

"Sau khoa thi Huyện, học trò sẽ quay lại Huyện học để tiếp tục đèn sách. Ngặt nỗi ở nhà có đứa cháu nhỏ không ai chỉ dạy, học trò e rằng sẽ trễ nải việc học của đứa trẻ nên muốn hỏi xem liệu có thể để nó theo học trò vào học tại Mông Đồng Quán trong Huyện học được chăng?"+

"Tuổi tác nó còn nhỏ như vậy, sao không gửi vào tư thục trong thôn để cha mẹ tiện bề chăm sóc mà chẳng phải sẽ tốt hơn à?" Tần phu tử cảm thấy đứa trẻ còn quá nhỏ, đến nơi xa lạ e rằng khó lòng thích nghi.+

"Chuyện này..." Sở Từ thoáng chút đắn đo nhưng rốt cuộc y vẫn đem tình cảnh khó xử hiện tại bộc bạch hết với Tần phu tử.+

Tần phu tử nghe xong thì không khỏi ái ngại xen lẫn chút hổ thẹn. Năm xưa vì nóng lòng giữ chân nhân tài và không đành lòng thấy Sở Từ chôn vùi tài hoa ở học đường cũ, ông mới dùng chút mưu mẹo để đưa y về Huyện học, nào ngờ việc này lại khiến đứa cháu của Sở Từ bị vị lão phu tử trong thôn ghi hận cùng khinh thường.+

"Đã như vậy, ta sẽ cùng con đến thưa với viện trưởng một tiếng. Đến lúc đó con cứ dẫn đứa nhỏ theo, mọi việc sinh hoạt thường ngày của nó đều sẽ do một tay con quán xuyến."+

Bên trong Mông Đồng Quán vốn không cho phép gia nhân vào hầu hạ. Y phục thay ra của các tiểu đồng sẽ được người làm của Huyện học gom lại giặt giũ đồng loạt rồi giao trả sau, còn chuyện ăn uống thì đều dùng bữa tại nhà ăn của học đường. Những việc vụn vặt khác, đứa trẻ đều phải tự mình làm lấy hoặc dựa vào người thân.+

"Học trò xin nhận, đa tạ tiên sinh." Sở Từ mừng rỡ ra mặt. Y thầm tính toán, đến lúc đó hẳn là tiên sinh sẽ nghĩ cách giúp y xin viện trưởng cho phép Sở Tiểu Viễn dọn ra ngoài ở cùng phòng với mình.+

"Chớ vội mừng thầm. Nếu đứa nhỏ quá mức nghịch ngợm, làm kinh động đến tai viện trưởng thì ta cũng lực bất tòng tâm đó."+

"Học trò nhất định sẽ nghiêm khắc quản giáo cháu nhỏ, tuyệt đối không để nó làm phiền đến người khác." Sở Từ nghĩ thầm, Sở Tiểu Viễn vốn dĩ ngoan ngoãn, hiểu chuyện nên chắc chắn sẽ không quấy khóc và làm loạn.+

Sau đó, hai thầy trò lại tiếp tục đàm đạo về học vấn một hồi lâu, cho đến khi sư mẫu lên tiếng gọi vào dùng bữa. Cơm nước xong xuôi, Sở Từ còn tự tay viết một bài sách luận ngay trước mặt tiên sinh để ông kiểm tra, mãi đến lúc ấy y mới được phép ra về.+

Khi y về tới Trương gia thì trời đã tối mịt. Sở Từ bước chân vào thư phòng, thấy bên trong không còn cảnh đèn sách sáng trưng đến thâu đêm suốt sáng nữa mà trong lòng liền nhẹ nhõm hẳn. Thực ra dưới góc nhìn của y, học lực của hai trò bấy giờ đã chạm tới tiêu chuẩn của một tú tài, cho dù thứ hạng thi cử có thể không nằm ở tốp đầu nhưng nếu giữ vững phong độ thì ít nhất cũng không lo bị trượt.+

Sáng ngày hôm sau, sau khi mấy thầy trò cùng nhau luyện xong bài Ngũ Cầm Hí và ngồi vào bàn dùng bữa, Trương Văn Hải cùng Phương Tấn Dương đột nhiên đứng dậy và cung kính hành lễ: "Đa tạ Sở huynh. Dụng tâm lương khổ của Sở huynh, hai đệ tử chúng ta nay đã thấu hiểu sâu sắc, sau này tuyệt đối không bao giờ làm ra những chuyện ngu muội mà tự hủy hoại tiền đồ như trước nữa."+

"Hai vị hiền huynh khách sáo quá rồi. Thân thể có khỏe mạnh thì mới làm nên việc lớn, khoa thi Huyện đã cận kề, nếu chỉ vì thể trạng kiệt quệ mà phải lỡ mất cơ hội ngàn năm có một thì thật đáng tiếc biết bao. Bất kỳ việc gì cũng vậy, thái quá đều sẽ phản tác dụng."+

"Sở huynh dạy chí phải."+

Hai người chắp tay lĩnh giáo. Những ngày sau đó, họ hoàn toàn tuân theo lịch trình ôn tập mà Sở Từ đã vạch sẵn mà không dám lơ là hay làm trái dù chỉ một chút. Sở Từ thấy vậy vừa buồn cười vừa nhẹ lòng nhưng cũng may là những ngày gian khổ này cũng sắp qua đi.+

Đến ngày mồng tám tháng Hai, Sở Từ lại tổ chức cho hai trò một buổi thi thử khác. Vẫn là thể thức nghiêm ngặt như lần trước nhưng lần này hai người họ đã có sự chuẩn bị chu đáo chứ không còn bị động nữa.+

Trải qua một ngày dài căng thẳng, khi bước ra khỏi phòng thi thử, hai người họ vẫn có thể cười nói vui vẻ mà đứng vây quanh bên cạnh Sở Từ để xem y phê duyệt bài thi.+

"Nếu không gặp phải thiên tai hay nhân họa gì bất ngờ, việc thi đậu khoa này của hai hiền huynh chắc chắn không thành vấn đề." Giữa lúc hai trò đang nín thở chờ đợi kết quả, một câu nói này của Sở Từ thốt ra giống như một liều thuốc định tâm và giúp tinh thần bọn họ lập tức thả lỏng.+

Lời khẳng định này của Sở Từ hoàn toàn có cơ sở chứ không phải là lời động viên suông. Suốt thời gian qua, nhờ sự giúp đỡ của Lục chưởng quầy mà y đã tìm đọc hết những bài văn của các sĩ tử trúng tuyển trong khoảng bảy tám năm trở lại đây, đồng thời cũng dò hỏi kỹ lưỡng về văn phong ưa thích của Dương huyện lệnh đương nhiệm. Sau nhiều lần tổng hợp và phân tích, Sở Từ dám đoan chắc rằng khoa thi này của họ đã nắm chắc phần thắng.+

Giữa bầu không khí tràn đầy nhiệt huyết và kỳ vọng ấy, thời gian thấm thoắt thoi đưa.+

Hôm nay đã là ngày mồng mười tháng Hai, hai người Trương và Phương cùng mang theo tờ bảo thư của Lẫm sinh lên huyện thành để nhận thẻ dự thi. Thủ tục báo danh thực chất đã được họ hoàn tất từ ngày hai mươi tháng Giêng trước đó.+

Sau khi thu dọn xong xuôi hành lý của mình thì Sở Từ cũng chính thức cáo từ Trương gia. Tính lại ngày tháng, y đến đây làm phu tử dạy học cũng đã được chừng ba bốn tháng trời.+

Hôm nay, Trương phụ và Trương mẫu cũng có mặt ở trấn Bình An. Họ cùng nhau ra tận đầu trấn để tiễn chân Sở Từ, đồng thời gửi tặng y số tiền thù lao tích lũy trong mấy tháng qua.+

Thông thường, tiền lương của một người phụ tá dạy học ở tư thục chỉ vỏn vẹn khoảng năm đồng bạc, còn các bậc phu tử được mời về dạy riêng tại các gia đình khá giả thì được trả chừng hai lượng bạc một tháng. Riêng với Sở Từ vì nể trọng danh tiếng và tài hoa của y, Trương lão gia ngay từ đầu đã hào phóng định mức thù lao lên tới mười lượng bạc mỗi tháng.+

Khi vừa nhấc bọc tiền lên, Sở Từ liền phát giác trọng lượng bên trong tựa hồ có chút không đúng. Tính ra thù lao ba bốn tháng qua chỉ khoảng bốn mươi lượng bạc nhưng khi mở ra thì bên trong lại là một trăm lượng bạc trắng phao.+

Dường như nhìn thấu nỗi hoài nghi của Sở Từ, Trương lão gia bèn lên tiếng: "Mấy tháng qua Sở tú tài đã quá mức nhọc lòng vì nghịch tử nhà chúng ta, chút vật ngoài thân này chẳng thấm tháp vào đâu, chỉ chút lòng thành liều biểu tâm ý và mong phu tử nhận cho."+

"Chẳng phải vậy đâu ạ, quân tử yêu tiền nhưng phải lấy cho đúng đạo lý. Lúc trước học trò đã giao ước giá cả ra sao với Trương lão gia thì nay cứ theo đó mà làm, tuyệt đối không thể tùy ý thay đổi, bằng không sau này học trò còn biết lấy gì để giữ chữ tín với người đời? Kính xin Trương lão gia thu hồi lại phần nhiều này cho, bằng không lần sau học trò chẳng dám bén mảng tới cửa nữa đâu." Sở Từ khảng khái từ chối.+

Trương lão gia và Trương phu nhân nhìn nhau đầy ý vị rồi không tiếc lời ngợi khen: "Sở tú tài quả là người đại nghĩa, thật đúng là mẫu mực của bậc quân tử. Là do hai ta suy nghĩ không chu toàn mà hành sự có phần lỗ mãng, mong Sở tú tài chớ để bụng."+

Nói xong, Trương lão gia thu lại năm mươi lượng rồi ôn tồn nói: "Tháng có lúc thiếu lúc tròn nhưng phần thù lao này vẫn nên làm tròn cho trọn vẹn, có như vậy mới không làm chậm trễ bậc hiền tài. Xin Sở tú tài đừng từ chối thêm nữa."+

Lời nói đã đưa đến nước này, Sở Từ tự nhiên không tiện đẩy đưa thêm nữa.+

Y cúi đầu tạ ơn hai trưởng bối rồi lên đường trở về thôn.+

Ở lại nhà thong thả nửa ngày trời, đến sáng ngày mồng mười một, y mới nách xách tay mang bọc hành lý, dẫn theo đứa cháu nhỏ Sở Tiểu Viễn đang khóc nhè mướt mát để lên huyện thành.+

"Sở huynh, huynh rốt cuộc cũng tới rồi!" Trương Văn Hải vừa nhìn thấy bóng dáng Sở Từ mà nỗi lòng thỏ thẻ thấp thỏm suốt mấy ngày qua mới thực sự bình lặng trở lại. Trước ngày thi mà không được gặp Sở Từ một lần, hắn có nhắm mắt cũng chẳng yên lòng.+

"Tại đây, trước hết xin chúc Khoát Chi huynh ngày mai cầu được ước thấy, bảng vàng đề danh."+

"Đa tạ Sở huynh, mau vào trong nhà đi huynh. Tấn Dương huynh ấy vừa về nhà rồi, tổ phụ cùng tổ mẫu với phụ mẫu huynh ấy cứ nhắc mãi chuyện muốn bày tiệc lớn để bái tạ huynh đó. Mà này, đứa nhỏ trên xe kia là..."+

Trương Văn Hải tò mò nhìn về phía chiếc xe ngựa, nơi một đứa trẻ đang khẽ vén màn xe và lén lút nhìn hắn với ánh mắt rụt rè.+

"Đây là đứa cháu nhỏ của ta, ít ngày nữa sẽ cùng ta vào Huyện học để khai tâm học vỡ lòng. Tiểu Viễn, mau chào Trương thúc đi con." Sở Từ bế đứa nhỏ từ trên xe xuống đất rồi khẽ vỗ vỗ lên đầu nó dặn dò.+

"Con kính chào Trương thúc ạ." Sở Tiểu Viễn trông có vẻ hơi ủ rũ. Tuy rằng từ sớm đã biết năm nay sẽ được theo tiểu thúc lên huyện thành đèn sách nhưng lần đầu tiên phải rời xa vòng tay cha nương, trong lòng đứa trẻ không tránh khỏi nỗi buồn ly biệt.+

"Ngoan lắm, lần đầu gặp mặt, trên người thúc cũng chẳng mang theo vật gì quý giá, chiếc ngọc hoàn này con cầm lấy mà làm đồ chơi nhé." Trương Văn Hải sờ soạng quanh người một hồi, thấy trong túi gấm chỉ còn lại một chiếc ngọc hoàn liền tháo xuống rồi chìa tay đưa cho đứa nhỏ.+

Sở Tiểu Viễn rụt rè ngước nhìn Sở Từ, thấy tiểu thúc mình khẽ gật đầu, bấy giờ nó mới dám đón lấy bằng hai tay: "Tiểu thúc có dạy con, bậc trưởng bối ban ban quà thì không được từ chối. Con xin tạ ơn Trương thúc ạ."+

Trương Văn Hải nghe xong thì lòng đầy cảm mến. Mấy đứa nhỏ tinh nghịch như quỷ sứ ở nhà hắn mà đem so với đứa trẻ hiểu lễ nghĩa này thì quả thực đúng là một trời một vực và đáng để đem về dạy dỗ lại từ đầu.+

Bản thân Sở Từ cũng lấy làm kinh ngạc, xem ra dạo gần đây thì Sở Tiểu Viễn đã âm thầm học hỏi được không ít phép tắc.+

Trương Văn Hải ân cần dẫn hai thúc cháu vào phủ dàn xếp chỗ nơi nghỉ ngơi. Chờ sau khi dùng xong bữa trưa, Sở Từ mới dắt Sở Tiểu Viễn ra phố để sắm sửa cho kỳ đủ các món lễ vật dùng cho lễ bái sư.+

Ngoài sáu miếng thịt sấy khô làm lễ thúc tu* theo đúng khuôn phép, y còn chu đáo chuẩn bị thêm rau cần, hạt sen, đậu đỏ và táo đỏ cùng nhãn nhục.+

Những món này đều mang ngụ ý sâu xa: mong cho đường học vấn tinh tiến nhờ lòng cần mẫn, người phu tử hết lòng dạy dỗ khổ tâm, may mắn ngập tràn, sớm ngày đỗ đạt cao và công đức vẹn toàn.+

(* Lễ thúc tu (束脩禮): là nghi lễ bái sư học đạo có lịch sử lâu đời và vô cùng thiêng liêng trong nền giáo dục cổ đại.+

Thúc (束): Nghĩa là buộc lại, bó lại thành một bó.+

Tu (脩): Nghĩa là thịt sấy khô (thịt khô ướp gia vị).+

Thúc tu: Nghĩa gốc là "một bó mười miếng thịt khô". Trong thời cổ đại khi tiền tệ chưa phổ biến, thịt khô là món quà có giá trị, được dùng làm học phí hoặc lễ vật cơ bản nhất để học trò dâng lên thầy. Về sau, "thúc tu" trở thành từ ngữ chuyên dùng để chỉ tiền thù lao của thầy dạy học (tiền học phí) và lễ bái sư.)+

Lúc hai thúc cháu tìm đến trước cổng Mông Đồng Quán của Huyện học, bấy giờ chỉ có duy nhất một gã thủ thư ngồi trông cửa. Sở Từ dắt Sở Tiểu Viễn bước lại gần và bày tỏ ý định muốn báo danh cho đứa nhỏ học vỡ lòng. Gã thủ thư kia khẽ nhướng mắt lên nhìn, thấy ăn mặc của hai người cũng chỉ thuộc hàng bình thường nên liền uể oải buông một câu: "Việc thu nhận học trò từ hai ngày trước đã kết thúc rồi, hẹn sang năm tháng Hai mời đến sớm cho."+

Sở Từ khẽ mỉm cười mà đưa tay chỉ về phía trước: "Chẳng hay hai người đi phía trước không phải là tới báo danh à? Sao lại nói là đã kết thúc rồi?" Cách đó không xa, hai bóng người đang được một gã sai vặt khác dẫn đường, rảo bước đi về phía học đường của tiên sinh.+

"Người ta là được Khổng sơn trưởng đích thân đánh tiếng gửi gắm, tự nhiên có thể đến muộn đôi chút. Vị thư sinh này, ta khuyên hãy cứ quay về đi, sang năm nhớ đến sớm một chút."+

"Khổng sơn trưởng đánh tiếng thì được, vậy không biết lời gửi gắm của Tần tiên sinh liệu có chút trọng lượng nào không?" Sở Từ nhàn nhạt buông lời.+

"Tần tiên sinh?" Gã thủ thư lẩm bẩm lại cái tên ấy một lượt rồi chợt bừng tỉnh đại ngộ, nhớ ngay đến vị phu tử tài danh vốn được xem là tấm biển vàng hộ thân của Huyện học.+

"Sao ngài không chịu nói sớm? Tiểu nhân thật có mắt như mù, để tiểu nhân dẫn hai vị vào trong ngay." Gã thủ thư lập tức đổi giọng, nét mặt tươi cười hớn hở mà lại còn ríu rít muốn đỡ lấy đống đồ đạc trên tay hai thúc cháu.+

Sở Từ khéo léo chối từ rồi dắt Sở Tiểu Viễn thong thả rảo bước theo sau gã dẫn đường đi vào bên trong.+

Mông Đồng Quán tổng cộng có bốn tiên sinh giảng dạy, gã thủ thư dẫn họ đến bái kiến phu tử họ Thẩm. Khi hai thúc cháu bước tới nơi thì người đi trước đang làm lễ bái sư cho con em mình.+

Một đứa nhỏ mập mạp như chiếc bánh bao nhỏ đang nghiêm trang đứng nghe tiên sinh răn dạy, chiếc búi tóc nhỏ nhắn trên đầu cứ mỗi lần gật đầu lại lắc lư theo một nhịp, trông vô cùng ngộ nghĩnh và đáng yêu.+

Nhưng khi dời tầm mắt sang nhìn người lớn đứng bên cạnh đứa nhỏ, Sở Từ không khỏi thầm cảm thán trong lòng vì sự trùng hợp đến kỳ lạ này. Người đang đứng ở phía tay trái đứa trẻ, thình lình lại chính là Từ lão gia mà y từng gặp mặt.+