Chương 15: Nam nhi đương tự cường

Trương Văn Hải ngồi ủ rũ bên án thư, trông bộ dạng chẳng khác nào một con gà trống trúng gió, nếu trên đầu có cái mào chắc hẳn cũng đã rũ rượi sang một bên.+

Hắn vốn biết bản thân chẳng phải hạng thông minh xuất chúng nhưng không ngờ mình lại có thể "đần độn" tới mức này. Lúc đầu, Sở Từ nói hắn giải nghĩa đoạn văn chương vừa tụng, dù đôi chỗ còn ngắc ngứ nhưng nhờ các phu tử trước đây đã từng giảng giải qua, hắn cũng miễn cưỡng nói ra ngô ra khoai.+

Ngặt nỗi, càng về sau những câu hỏi lại càng dồn dập. Tuy chỉ là khảo hạch việc đọc thuộc lòng, nhưng bộ não của Sở Từ dường như chạy nhanh tới mức hắn không cách nào theo kịp.+

Vừa mới hỏi xong kinh Mạnh Tử, loáng cái đã chuyển sang Luận Ngữ, hắn còn chưa kịp thở phào nhẹ nhõm thì đầu bài đã nhảy vọt tới Kinh Thi.+

Cách hỏi của Sở Từ cũng vô cùng lắt léo: khi thì bắt đọc từ câu đầu, lúc lại hỏi ngược từ câu cuối, thậm chí có đoạn chỉ đưa ra vài chữ ở giữa rồi bắt hắn đọc tiếp. Cách thức này quả thực là "cực hình" đối với những kẻ quen học vẹt.+

Chỉ cần hắn hơi khựng lại để suy ngẫm, Sở Từ liền dùng ánh mắt quỷ dị khó lường kia xoáy sâu vào người hắn. Ánh nhìn ấy như muốn nói: "Sao ngươi có thể ngốc tới vậy?", khiến áp lực tinh thần của Trương Văn Hải tăng cao, lời nói ra lại càng thêm lắp bắp. Rõ ràng các phu tử trước đây của hắn đâu có khảo hạch kiểu "ác ôn" như vậy!+

Trương Văn Hải rất muốn lên tiếng kháng nghị nhưng hễ chạm phải ánh mắt của Sở Từ là hắn lại xìu xuống như bong bóng xì hơi. Bởi lẽ suốt cả quá trình, Sở Từ chẳng hề liếc qua sách vở lấy một lần. Không chỉ vậy, chỉ cần hắn đọc sai dù chỉ một chữ, y liền lập tức phát hiện và sửa lại ngay tắp lự. Chẳng lẽ bộ não của thần đồng và người thường lại khác biệt một trời một vực tới vậy hả? Trương Văn Hải bỗng chốc hóa thành "hũ giấm chua", toàn thân tỏa ra mùi ghen tị nồng nặc.+

"Được rồi, buổi kiểm tra hôm nay dừng ở đây thôi."+

Sở Từ cuối cùng cũng đại phát từ bi mà buông tha cho Trương Văn Hải. Qua buổi khảo hạch, y đã nắm bắt được đại khái nền tảng của đối phương.+

Thực tế, kiến thức cơ bản của Trương Văn Hải khá vững vàng, trí nhớ cũng không tồi và sách vở đều thuộc làu làu, duy chỉ có phản ứng là hơi chậm chạp. Sở Từ nhận định đây chính là nút thắt lớn nhất của hắn.+

Nếu vẫn giữ quy chế cũ, mỗi ngày chỉ thi một môn thì có lẽ Trương Văn Hải đã sớm đậu Tú tài từ lâu. Nhưng nay chế độ thi cử đã thay đổi, tinh giản thời gian khiến áp lực tăng cao, mà hắn vẫn giữ thói quen mỗi câu hỏi đều phải cân nhắc hồi lâu thì hỏng bét.+

Mấy lần trước, hắn trượt là do thiếu thời gian dẫn đến bài thi không trọn vẹn. Một hai lần gần đây nhất, dù miễn cưỡng viết xong bài nhưng vì vội vàng nên nội dung giải đáp không có chiều sâu mà chỉ hời hợt trên bề mặt. Huyện lệnh đại nhân dĩ nhiên chẳng đời nào tuyển chọn một kẻ như vậy vào hàng ngũ Tú tài.+

Phải biết rằng số lượng Tú tài trong huyện mỗi năm cũng là một tiêu chí để đánh giá năng lực của quan huyện. Nhưng nếu vì chạy theo con số mà tuyển chọn bừa bãi thì tuyệt đối không được phép.+

Sở Từ cũng hiểu rõ, cái danh hiệu Tú tài này không phải là "kim bài miễn tử" suốt đời. Cứ mỗi năm năm một lần, sĩ tử phải tham gia kỳ "Tuế khảo" tại huyện. Kẻ nào vượt qua mới được giữ lại danh hiệu và có tư cách dự kỳ thi Hương. Nếu liên tục hai năm không đạt, xin chia buồn, danh xưng Tú tài sẽ bị thu hồi không thương tiếc.+

Dẫu Tú tài không uy thế bằng Cử nhân, nhưng quyền lợi được hưởng cũng không hề ít. Mỗi tháng, một Tú tài sẽ được cấp năm đấu gạo lộc, ba tháng phát một lần. Hồi tháng Tám vừa qua, Sở gia đã thay Sở Từ nhận trước một kỳ lương, đổi gạo thành bạc để chữa bệnh cho y. Đợi đến tháng Chạp tới, Sở Từ lại có thể lĩnh tiếp số lộc mễ của quý sau.+

Bên cạnh đó, Tú tài còn được miễn thuế và sưu dịch cho bản thân cùng hai người thân trong nhà. Sưu dịch dưới triều đại Đại Ngụy được tính theo quy định: hễ gia đình nào có hai nam đinh từ mười bốn tuổi trở lên thì phải cử một người đi phục dịch.+

Ngày trước, phụ thân của Sở Từ cũng vì đi đắp đê mà không may sẩy chân xuống nước rồi qua đời. Kể từ khi Sở Từ đậu Tú tài, y được miễn sưu dịch, Sở gia lúc này chỉ còn tính là có một nam đinh, vì vậy đại ca của y dĩ nhiên không cần phải đi phục dịch nữa.+

Khoảng cách tới lúc Sở Tiểu Viễn trưởng thành vẫn còn tận bảy năm. Sở Từ thầm tính toán, trong bảy năm này, dù cỡ nào y cũng phải đậu được Cử nhân. Đến lúc đó, cả gia đình sẽ được miễn thuế má lẫn sưu dịch, chính thức bước chân vào hàng ngũ sĩ tộc.+

Hơn thế nữa, hạng Tú tài khi gặp quan không cần quỳ lạy, lúc thưa kiện không nhất thiết phải đích thân ra mặt, quan phủ càng không thể tùy tiện dùng tư hình đối với họ. Ngay cả khi thực sự phạm tội, chỉ cần không phải án tử thì đều có thể dùng bạc để chuộc lỗi. Người bình thường muốn rời khỏi huyện lỵ phải có lộ dẫn (giấy thông hành), còn Tú tài chỉ cần mang theo công văn là có thể tự do du ngoạn thiên hạ.+

Bởi cái danh Tú tài mang lại quá nhiều đặc quyền nên ai nấy đều xô nhau mà tiến tới, hiếm có Tú tài nào để bản thân bị tước mất công danh.+

Sở Từ thầm tính toán, muốn giúp Trương Văn Hải đoạt lấy công danh, việc cấp bách là phải rèn cho hắn tốc độ đáp đề và khả năng tư duy nhạy bén. Không thể cứ để hắn đứng trước một đạo đề mục mà ngẩn ngơ cả buổi trời, mãi sau mới chịu hạ bút được.+

Vậy làm cách nào để nâng cao bản lĩnh ấy? Chẳng có con đường nào khác ngoài việc "vùi đầu vào bể đề".+

Thì ra ngôi trường cấp ba mà Sở Từ từng giảng dạy vốn là một ngôi trường lẫy lừng. Một trong những "pháp bảo" giúp tỷ lệ đỗ đạt của trường siêu cao so với các nơi khác chính là kho đề thi tự xây dựng đồ sộ. Bất kể là đề thi thật của các tỉnh thành qua các năm, hay đề của những trường chuyên lớp chọn tự ra thì họ đều dày công sưu tập. Lợi ích của việc này rõ ràng vô cùng: học sinh mỗi kỳ thi đều bị quăng vào bầu không khí ma quỷ để khiêu chiến với những "Boss" là các đề bài siêu khó nên khi đối mặt với đề thi thật, vốn chỉ ở mức "quái tinh anh" thì việc vượt qua chỉ là chuyện nhỏ.+

Giờ đây, Sở Từ cũng chuẩn bị tự mình ra đề, để cho Trương Văn Hải nếm trải chút cảm giác áp bách của đám học sinh cuối cấp kiếp trước.+

Đang lúc được Sở Từ tạm "tha bổng", Trương Văn Hải tay bưng chén trà Quân Sơn Bạc Hào, tay cầm miếng bánh hoa quế ăn đến ngon lành, bỗng dưng rùng mình một cái lạnh sống lưng. Hỏng bét, lại là cái cảm giác bất an ấy!+

...+

Đêm ấy, Trương phụ và Trương mẫu đã từ huyện thành trở về. Hai ngày trước họ bận đi dự tiệc nên không kịp đón tiếp Sở Từ, bởi vậy vừa về đến nhà là lập tức phân phó nhà bếp bày biện đại tiệc để thết đãi y.+

"Sở Tú tài, mời! Tiểu nhi thật có phúc mới mời được ngài đến giải đáp nghi vấn, giảng giải kinh thư, đúng là tam sinh hữu hạnh! Chén rượu này, lão phu xin kính ngài trước." Trương phụ vừa mở miệng đã là những lời tán dương, nhưng thái độ lại rất đỗi chân thành khiến người nghe thấy vô cùng dễ chịu.+

Sở Từ đứng dậy, tay nâng chén rượu, mỉm cười đáp lễ: "Trương lão gia quá khen, vãn bối thật hổ thẹn không dám nhận. Xét về lý thì vãn bối và Trương huynh vốn là bằng hữu đồng môn, ngài lại là bậc trưởng bối, phận làm tiểu bối sao có thể để ngài kính rượu trước được? Huống hồ ngài là chủ, vãn bối là khách, đạo làm khách phải kính chủ nhà để tạ ơn khoản đãi mới đúng. Chén rượu này, phải để vãn bối kính ngài mới phải."+

Trương phụ vội vàng nói: "Tốt, tốt lắm! Mau mời ngồi. Sở hiền chất quả là người khéo ăn khéo nói. Chén rượu này ta nhất định phải nhận." Nói đoạn, ông cùng Sở Từ chạm chén rồi cả hai cùng uống cạn, cái cảm giác xa lạ ban đầu lập tức tan biến theo nụ cười.+

"Hiền chất à, đứa con này của ta thiên tính vốn chậm chạp, làm phiền con để mắt tới nó nhiều hơn. Cứ việc trách phạt, đánh mắng, ta đây làm phụ thân tuyệt đối không nửa lời oán hận, chỉ cầu mong nó tiến bộ hơn trước một chút là ta đã mãn nguyện rồi." Trương phụ thở dài một tiếng, rồi liếc mắt nhìn Trương Văn Hải với vẻ "hận sắt không thành thép".+

Cái liếc nhìn ấy khiến Trương Văn Hải thấy mất mặt vô cùng. Những lời này của phụ thân hắn vốn là "bình cũ rượu cũ", vị tiên sinh nào đến nhà phụ thân hắn cũng đều nói y hệt. Không ngờ hôm nay ông lại đem ra nói với cả Sở Từ. Không phải hắn không phục thân phận của Sở Từnmà bởi vì Sở Từ còn kém hắn một tuổi, kêu hắn phải cung kính coi y như phu tử thì trong lòng không tránh khỏi có chút khúc mắc.+

"Con xem, nó còn chưa phục kia kìa, ai dà!" Ánh mắt ủy khuất của Trương Văn Hải bị phụ thân hắn bắt bài ngay lập tức, lại thêm một câu quở trách.+

Sở Từ vốn đã làm chủ nhiệm lớp bốn năm trời, tâm thái của các bậc phụ huynh y đều nắm rõ như lòng bàn tay. Khi họ chê bai con cái mình ngu dốt, không nghe lời, tuyệt đối không được hùa theo để nếu không sẽ rơi vào cảnh "lưỡng đầu thọ địch" (hai đầu đều không hài lòng).+

Lúc này, người làm thầy phải nỗ lực tìm ra ưu điểm của học trò, nói vài lời tốt đẹp thì mới giúp gia đình êm ấm, quan hệ thầy trò cũng vì vậy mà hòa hợp hơn.+

"Bá phụ quá lo lắng rồi, Trương huynh chỉ là chưa thích ứng được với quy tắc trường thi, chứ thơ từ văn chương của huynh ấy vẫn rất xuất sắc. Ngài nói vậy e là có chút bất công với huynh ấy. Nay quý phủ đã tin tưởng giao phó, vãn bối nhất định dốc hết sức mình giúp Trương huynh tiến bộ, không phụ sự kỳ vọng của hai ngài."+

Lời này của Sở Từ quả nhiên khiến cả ba người nhà họ Trương tươi cười hớn hở, đặc biệt là Trương mẫu, bà vốn chẳng thể chịu được khi nghe ai nói xấu nhi tử mình. Buổi tiệc tối diễn ra trong bầu không khí khách chủ đều vui vẻ, trò chuyện mãi đến khuya mới tan.+

Đêm về, Trương phụ vẫn không ngớt lời tán thưởng với phu nhân: "Bà nói đi, vị Sở Tú tài kia rốt cuộc lớn lên sao mà đầu óc lại nhạy bén tới vậy? Ta sống hơn nửa đời người, chưa từng thấy người trẻ nào như y, không chỉ học vấn uyên thâm mà cách đối nhân xử thế cũng vô cùng lão luyện. Dù ta đã nếm trải đủ sự đời cũng chẳng thể sinh lòng ác ý với y nổi. Nhi tử ta nếu thông minh bằng một nửa, không, một phần ba y thôi, ta cũng chẳng phải sầu não vì tiền đồ của nó nữa."+

"Thôi đi, ông lải nhải cả đêm làm tai ta sắp mọc kén rồi đây. Sở Tú tài có tốt tới mấy thì cũng là con nhà người ta. Chẳng phải y đã nói rồi à? Văn Hải nhà mình không ngốc, sang năm nó nhất định đậu Tú tài, ông cứ yên tâm mà chờ làm phụ thân của Tú tài đi!"+

Dù Trương mẫu không hề ghét Sở Từ, nhưng nghe phu quân mình cứ khen con nhà người ta mãi, bà vẫn thấy chạnh lòng. Bà chỉ còn biết đặt kỳ vọng vào Trương Văn Hải, mong hắn sớm ngày rạng danh tổ tông.+

Sở Từ đêm nay uống không ít, dù rượu cổ đại độ cồn không cao nhưng cũng đủ để y cảm thấy hơi lâng lâng. Y có một thói quen, hễ mỗi khi say rượu là lại muốn múa bút vẩy mực, coi như đó là nhã hứng của kẻ văn nhân.+

Y tiến đến trước bàn, trải giấy mài mực rồi thẫn thờ một lúc rồi hạ bút viết một bài thơ:+

"... Từ nhỏ đa tài học, bình sinh chí khí cao;+

Người khác hoài bảo kiếm, ta có bút như đao.+

Chiều là anh nông phu, sáng lên thiên tử đường;+

Khanh tướng không nòi giống, nam nhi nên tự cường..."+

(Bản dịch nghĩa:+

Từ nhỏ đã học nhiều tài nghệ, bình sinh chí khí rất cao;+

Người khác mang theo bảo kiếm, ta lại coi cây bút sắc bén như đao.+

Buổi chiều còn là người nông dân, buổi sáng đã bước vào điện của nhà vua;+

Khanh tướng vốn chẳng phải có dòng giống riêng, làm trai nên tự lập tự cường.)+

Đây chính là bài Thần Đồng Thi của thi nhân Uông Thù thời Tống. Tương truyền ông cũng là một thần đồng, chín tuổi đã biết đề thơ.+

Dưới thời đại phong kiến cấp bậc nghiêm ngặt này, Sở Từ không tránh khỏi cảm thấy áp lực. Y hiểu rõ địa vị xã hội vốn bất bình đẳng nên khi thực sự dấn thân vào, khao khát được vươn lên lại càng trở nên mãnh liệt.+

Giống như đêm nay, khi đối mặt với Trương gia chỉ là gia đình phú thương, y vẫn phải lựa lời mà chiều lòng họ. Đây không phải là sự nhục nhã mà là thực tế; sau này người y phải đối mặt sẽ còn nhiều hơn nữa. Nếu không làm cho bản thân trở nên lớn mạnh, y sẽ phải làm thêm nhiều việc trái với bản tâm mình hơn nữa.+

Đó không phải là điều Sở Từ mong muốn.+

Xuyên không một chuyến, Sở Từ thấy mình may mắn khi được nhập vào thân xác của một kẻ đọc sách. Y không dám tưởng tượng nếu mình trở thành một kẻ buôn thúng bán mẹt hay hạng gia nhân thấp kém thì sẽ ra sao.+

Nhưng y biết rõ dù ở trong hoàn cảnh nào, y cũng sẽ nỗ lực sống ra một chân trời mới và tuyệt đối không cam chịu khuất phục trước vận mệnh mịt mờ.+

Như vậy thì mới không uổng công trời cao đã ban cho y một cuộc đời mới.+